تنگی عروق کلیه

علائم، علل، تشخیص و روش‌های نوین درمان

تشخیص در کلینیک دلبان | درمان توسط دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم در مشهد

تنگی عروق کلیه چیست؟

تنگی عروق کلیه (Renal Artery Stenosis – RAS) به باریک شدن یک یا هر دو شریان اصلی گفته می‌شود که خون را به کلیه‌ها می‌رسانند. این تنگی باعث کاهش جریان خون کلیه شده و کلیه به‌اشتباه تصور می‌کند فشار خون بدن پایین است؛ در نتیجه با فعال‌سازی مکانیسم‌های هورمونی، موجب افزایش فشار خون و آسیب تدریجی عملکرد کلیه می‌شود.

📌 تنگی شریان کلیه یکی از مهم‌ترین علل فشار خون ثانویه و مقاوم به درمان است.

اهمیت بالینی تنگی عروق کلیه

در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، این بیماری می‌تواند منجر به:

• فشار خون شدید و غیرقابل کنترل

• نارسایی مزمن کلیه و نیاز به دیالیز

• تشدید نارسایی قلبی

• ادم ناگهانی ریه (Flash Pulmonary Edema)

• افزایش خطر سکته قلبی و مغزی

🔴 بسیاری از بیماران سال‌ها با چند داروی فشار خون درمان می‌شوند، در حالی که علت اصلی، تنگی عروق کلیه است.

علل تنگی عروق کلیه

✅ 1. آترواسکلروز (بیش از ۹۰٪ موارد)

• رسوب پلاک‌های چربی و کلسیمی در دیواره شریان کلیه

• شایع در افراد:

  • بالای ۵۰ سال

  • سیگاری

  • دیابتی

  • دارای چربی خون بالا

  • مبتلا به بیماری عروق قلب یا پا (PAD)

📌 این بیماران اغلب درگیری هم‌زمان عروق قلب و مغز دارند.

✅ 2. دیسپلازی فیبروماسکولار (FMD)

• علت غیرآترواسکلروتیک

• شایع‌تر در زنان جوان (۲۰–۴۰ سال)

• اغلب یک‌طرفه

• پاسخ بسیار عالی به آنژیوپلاستی (معمولاً بدون استنت)

مکانیسم افزایش فشار خون در تنگی عروق کلیه

1. کاهش جریان خون کلیه

2. فعال شدن سیستم رنین–آنژیوتانسین–آلدوسترون (RAAS)

3. افزایش رنین و آنژیوتانسین II

4. انقباض عروق + احتباس نمک و آب

5. افزایش پایدار فشار خون سیستمیک

📌 حتی تنگی یک‌طرفه شریان کلیه می‌تواند فشار خون کل بدن را بالا ببرد.

علائم تنگی عروق کلیه

🔹 علائم شایع:

• فشار خون بالا و مقاوم به درمان

• شروع ناگهانی فشار خون در سن بالا

• بدتر شدن فشار خون قبلاً کنترل‌شده

• نیاز به مصرف چند داروی فشار خون

🔹 علائم هشداردهنده:

• افزایش کراتینین پس از مصرف ACEI یا ARB

• نارسایی کلیه بدون علت مشخص

• ادم ناگهانی ریه

• اختلاف اندازه دو کلیه در سونوگرافی

تشخیص تنگی عروق کلیه

✅ تشخیص دقیق در کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق دلبان – مشهد انجام می‌شود.

روش‌های تشخیصی:

• آزمایش خون (کراتینین، BUN)

• سونوگرافی داپلر شریان کلیه

• CT آنژیوگرافی یا MR آنژیوگرافی

• آنژیوگرافی شریان کلیه (استاندارد طلایی)

• 

  
   

درمان تنگی عروق کلیه

📍 درمان توسط دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم در مشهد و بر اساس شدت تنگی، علائم بیمار و وضعیت کلیه انجام می‌شود.

🔹 درمان دارویی (در موارد خفیف)

• کنترل فشار خون

• استاتین‌ها

• کنترل دیابت

• ترک سیگار

• اصلاح سبک زندگی

📌 درمان دارویی به‌تنهایی در تنگی‌های خفیف یا پایدار کافی است.

🔹 آنژیوپلاستی شریان کلیه (درمان مداخله‌ای پیشرفته)

آنژیوپلاستی شریان کلیه چیست؟

آنژیوپلاستی شریان کلیه یک روش کم‌تهاجمی و بسیار مؤثر است که طی آن، تنگی شریان کلیه با استفاده از بالون و در صورت نیاز استنت، باز می‌شود تا جریان خون طبیعی به کلیه بازگردد.

این روش مشابه آنژیوگرافی قلب است و بدون جراحی باز انجام می‌شود.

چه بیمارانی کاندید آنژیوپلاستی هستند؟

✅ فشار خون مقاوم به درمان

✅ بدتر شدن عملکرد کلیه

✅ تنگی شدید شریان کلیه

✅ ادم ریه عودکننده

✅ تنگی شریان کلیه در یک کلیه عملکردی

📌 تصمیم نهایی پس از بررسی کامل تصویربرداری و شرایط بیمار گرفته می‌شود.

مراحل انجام آنژیوپلاستی شریان کلیه

1. ورود کاتتر از طریق شریان کشاله ران یا مچ دست

2. هدایت کاتتر به شریان کلیه تحت تصویربرداری دقیق

3. تزریق ماده حاجب و تعیین محل تنگی

4. باد کردن بالون در محل تنگی

5. در موارد آترواسکلروتیک: استنت‌گذاری برای جلوگیری از تنگی مجدد

6. بررسی نهایی جریان خون

⏱ مدت زمان: معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه

🏥 بستری: اغلب ۱ روز

مزایای آنژیوپلاستی شریان کلیه

✅ بدون جراحی باز

✅ بدون بیهوشی عمومی

✅ دوره نقاهت کوتاه

✅ بهبود کنترل فشار خون

✅ حفظ عملکرد کلیه

✅ کاهش نیاز به داروهای فشار خون

📌 در بیماران FMD، نتایج بسیار درخشان و پایدار است.

عوارض احتمالی (نادر)

• خونریزی محل ورود کاتتر

• آسیب شریان (نادر)

• کاهش گذرای عملکرد کلیه

• تنگی مجدد (Restenosis)

📌 انجام این روش توسط تیم مجرب، ریسک عوارض را به حداقل می‌رساند.

🔹 جراحی شریان کلیه (موارد خاص)

• فقط در موارد پیچیده

• یا شکست آنژیوپلاستی

• شامل بای‌پس شریان کلیه

عوارض عدم درمان تنگی عروق کلیه

• نارسایی کلیه و دیالیز

• فشار خون بدخیم

• نارسایی قلب

• سکته مغزی

• مرگ زودرس

جمع‌بندی نهایی

تنگی عروق کلیه یکی از علل مهم، پنهان و قابل درمان فشار خون مقاوم و نارسایی کلیه است. تشخیص به‌موقع و انتخاب صحیح بین درمان دارویی یا آنژیوپلاستی شریان کلیه می‌تواند از دیالیز، سکته و نارسایی قلبی جلوگیری کند.

📍 تشخیص: کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق دلبان – مشهد

👨‍⚕️ درمان: دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم | مشهد

مشاوره و درمان :05132042 - 09003204200