درمان تنگی شدید دریچه آئورت بدون جراحی قلب باز (TAVI)
مشکلات دریچه آئورت و درمان نوین با TAVI؛ راهنمای جامع برای بیماران
دریچه آئورت چیست؟ علائم، بیماریها و بهترین روش درمان آن | TAVI (تاوی) توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم
دریچه آئورت یکی از مهمترین دریچههای قلب است. با علائم تنگی و نارسایی دریچه آئورت، روشهای تشخیص و درمان، جراحی و TAVI (تاوی) توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم آشنا شوید.
دریچه آئورت چیست و چرا اهمیت زیادی دارد؟
توضیحات دکتر سید محسن جهرمی مقدم
انجام عمل TAVI توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم فلوشیپ پیشرفته اینترونشن
قلب، مهمترین پمپ بدن، وظیفه دارد خون حاوی اکسیژن را به اندامها و بافتهای مختلف برساند و خون برگشتی را برای اکسیژنگیری مجدد به ریهها هدایت کند. این چرخه حیاتی، با کمک چهار حفره قلب و چهار دریچه اصلی انجام میشود. دریچههای قلب مانند دروازهبان عمل میکنند و اجازه میدهند خون فقط در مسیر درست و بهصورت یکطرفه حرکت کند.
یکی از مهمترین این دریچهها، دریچه آئورت است. این دریچه در مسیر خروج خون از بطن چپ به داخل شریان آئورت قرار دارد. آئورت بزرگترین شریان بدن است و خون اکسیژندار را به تمام اعضای بدن میرساند. اگر دریچه آئورت بهدرستی باز و بسته نشود، عملکرد قلب و خونرسانی به بدن دچار اختلال شده و ممکن است عوارض جدی و حتی تهدیدکننده حیات ایجاد شود.
در سایت دکتر سید محسن جهرمی مقدم تلاش شده است اطلاعاتی دقیق، کاربردی و بهروز درباره بیماریهای دریچه آئورت و روشهای درمان آن، بهخصوص تاوی یا TAVI، در اختیار بیماران و خانوادهها قرار گیرد.
آناتومی و عملکرد دریچه آئورت
دریچه آئورت بهطور طبیعی از سه لت یا کاسپ تشکیل شده است. این لتها نازک، منعطف و متحرک هستند و با هر ضربان قلب باز و بسته میشوند.
عملکرد طبیعی دریچه آئورت
در زمان انقباض بطن چپ (سیستول): دریچه آئورت باز میشود تا خون با فشار از بطن چپ وارد آئورت شود.
در زمان استراحت قلب (دیاستول): دریچه کاملاً بسته میشود تا خون به عقب و داخل بطن چپ بازنگردد.
عملکرد صحیح این دریچه برای حفظ فشار مناسب خون و خونرسانی کافی به مغز، کلیهها، کبد، اندامها و سایر بافتهای بدن ضروری است.
بیماریهای دریچه آئورت
مشکلات دریچه آئورت معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
1. تنگی دریچه آئورت چیست؟
تنگی دریچه آئورت زمانی رخ میدهد که دریچه بهطور کامل باز نشود. در این حالت دهانه دریچه باریک میشود و خون بهسختی از بطن چپ وارد آئورت میگردد. این وضعیت باعث میشود قلب برای پمپ کردن خون با فشار بیشتری کار کند و بهمرور دچار ضخیم شدن عضله و در نهایت نارسایی شود.
علل تنگی دریچه آئورت
رسوب کلسیم و فرسودگی وابسته به سن
دریچه آئورت دو لتی مادرزادی
تب روماتیسمی
برخی بیماریهای متابولیک یا کلیوی
تنگی دریچه آئورت بهویژه در سالمندان بسیار شایع است و یکی از مهمترین علل مراجعه بیماران به متخصص قلب برای تعویض دریچه محسوب میشود.
2. نارسایی دریچه آئورت چیست؟
نارسایی دریچه آئورت یا برگشت خون دریچه آئورت زمانی اتفاق میافتد که دریچه بهطور کامل بسته نشود. در نتیجه، بخشی از خون پس از هر ضربان از آئورت به داخل بطن چپ بازمیگردد. این برگشت خون باعث افزایش حجم کاری قلب میشود و در صورت ادامه، بطن چپ گشاد و ضعیف خواهد شد.
علل نارسایی دریچه آئورت
گشاد شدن ریشه آئورت
فشار خون بالا
بیماریهای مادرزادی مانند دریچه دو لتی
تب روماتیسمی
اندوکاردیت عفونی
بیماریهای بافت همبند مانند سندرم مارفان
تروما و آسیب قفسه سینه
برخی بیماریهای التهابی و خودایمنی
علائم بیماری دریچه آئورت
بیماریهای دریچه آئورت ممکن است مدتها بدون علامت باشند، اما با پیشرفت بیماری علائم آشکار میشوند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
تنگی نفس بهویژه هنگام فعالیت
درد یا فشار قفسه سینه
سرگیجه یا غش (سنکوپ)
خستگی زودرس و کاهش توان فعالیت
تپش قلب
ورم پا و مچ پا
احساس ضعف عمومی
مشکل در خوابیدن بهصورت صاف
افزایش وزن ناشی از تجمع مایعات
وجود این علائم، بهخصوص در افراد میانسال و سالمند، باید جدی گرفته شود و نیاز به بررسی تخصصی توسط متخصص قلب دارد.
عوارض بیماری دریچه آئورت در صورت عدم درمان
در صورت عدم تشخیص و درمان بهموقع، بیماریهای دریچه آئورت ممکن است منجر به عوارض مهمی شوند، از جمله:
نارسایی قلبی
آریتمی یا ضربان نامنظم قلب
سکته مغزی
کاهش شدید تحمل فعالیت
آسیب پیشرونده به عضله قلب
عفونت دریچه قلب
مرگ ناگهانی قلبی، بهویژه در تنگی شدید دریچه آئورت
به همین دلیل، ارزیابی دقیق و تصمیمگیری درمانی بهموقع اهمیت بسیار بالایی دارد.
تشخیص بیماریهای دریچه آئورت
تشخیص بیماری دریچه آئورت با شرح حال، معاینه و روشهای تصویربرداری انجام میشود.
مهمترین روشهای تشخیص
1. معاینه قلب و شنیدن سوفل
پزشک ممکن است با گوشی پزشکی صدای غیرطبیعی قلب یا سوفل را تشخیص دهد.
2. اکوکاردیوگرافی
مهمترین ابزار تشخیص بیماریهای دریچهای قلب است. اکو اطلاعات دقیقی درباره:
شدت تنگی یا نارسایی
ساختار دریچه
عملکرد بطن چپ
فشار ریوی
اندازه حفرههای قلب
ارائه میدهد.
3. اکو از راه مری (TEE)
در برخی بیماران برای بررسی دقیقتر ساختار دریچه و برنامهریزی درمان استفاده میشود.
4. نوار قلب
برای بررسی ریتم قلب، ضخامت عضله قلب و تغییرات الکتریکی.
5. عکس قفسه سینه
برای ارزیابی اندازه قلب و وضعیت ریهها.
6. سیتی آنژیوگرافی قلب و آئورت
این روش در ارزیابی قبل از TAVI بسیار مهم است و به تعیین اندازه دریچه، مسیر مناسب ورود کاتتر و وضعیت عروق کمک میکند.
7. آنژیوگرافی و کاتتریزاسیون قلبی
برای بررسی عروق کرونر و اندازهگیری فشارهای داخل قلب.
8. آزمایش خون
برای بررسی عملکرد کلیه، کبد، وضعیت انعقادی، التهاب و عفونت.
درمان بیماریهای دریچه آئورت
انتخاب نوع درمان به عوامل متعددی بستگی دارد:
شدت تنگی یا نارسایی
علائم بیمار
سن
وضعیت عمومی سلامت
وجود بیماریهای همراه
ارزیابی تخصصی توسط تیم قلب
1. درمان دارویی
داروها معمولاً بیماری دریچه را برطرف نمیکنند، اما میتوانند علائم را کنترل کنند. از جمله:
دیورتیکها
داروهای کنترل فشار خون
داروهای کنترل ضربان قلب
داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت در موارد خاص
درمان دارویی بیشتر برای کنترل علائم، بهبود وضعیت قلب و آمادهسازی بیمار برای درمان قطعی استفاده میشود.
2. جراحی تعویض دریچه آئورت (SAVR)
جراحی قلب باز سالهاست که روش استاندارد درمان تنگی یا نارسایی شدید دریچه آئورت محسوب میشود. در این روش، دریچه آسیبدیده برداشته شده و با دریچه مصنوعی جایگزین میشود.
انواع دریچه جایگزین
دریچه مکانیکی: با دوام بالا اما نیازمند مصرف مادامالعمر داروی رقیقکننده خون
دریچه بیولوژیک: بدون نیاز طولانیمدت به وارفارین در اکثر موارد، اما با طول عمر محدودتر
مزایا و محدودیتهای جراحی باز
مزایا:
نتایج طولانیمدت
امکان درمان همزمان سایر مشکلات قلبی
محدودیتها:
تهاجمی بودن
نیاز به باز کردن قفسه سینه
دوره نقاهت طولانیتر
ریسک بیشتر در بیماران سالمند یا دارای بیماریهای زمینهای
TAVI یا تاوی چیست؟
TAVI یا Transcatheter Aortic Valve Implantation که با نام TAVR نیز شناخته میشود، یک روش کمتهاجمی و پیشرفته برای تعویض دریچه آئورت از راه کاتتر است.
در این روش، بدون نیاز به جراحی باز و بدون باز کردن قفسه سینه، یک دریچه جدید از طریق رگهای خونی به قلب فرستاده شده و داخل دریچه آئورت بیمار قرار داده میشود.
این روش بهویژه برای بیمارانی که:
دچار تنگی شدید دریچه آئورت هستند
سن بالاتری دارند
برای جراحی قلب باز ریسک بالا یا متوسط دارند
بیماریهای همراه مانند مشکلات ریوی، کلیوی یا عروقی دارند
بسیار ارزشمند و مؤثر است.
مزایای TAVI نسبت به جراحی قلب باز
تعویض دریچه آئورت به روش TAVI مزایای مهمی دارد:
بدون نیاز به باز کردن کامل قفسه سینه
برش کوچکتر و تهاجم کمتر
درد کمتر پس از عمل
کاهش مدت بستری در بیمارستان
بازگشت سریعتر به فعالیت روزانه
مناسب برای بیماران سالمند و پرخطر
در بسیاری از موارد بدون نیاز به بیهوشی عمومی کامل
کاهش فشار فیزیولوژیک بر بدن نسبت به جراحی باز
TAVI برای چه بیمارانی مناسب است؟
تصمیمگیری درباره انجام تاوی فقط بر اساس سن انجام نمیشود. هر بیمار باید توسط تیم قلب (Heart Team) ارزیابی شود.
بیمارانی که ممکن است کاندید TAVI باشند:
مبتلایان به تنگی شدید دریچه آئورت
بیمارانی که علامتدار شدهاند
افراد با ریسک جراحی باز بالا یا متوسط
سالمندان
بیمارانی با سابقه بیماری ریوی، کلیوی یا مشکلات عروقی
افرادی که به دلیل شرایط بدنی، جراحی قلب باز برایشان دشوار است
لازم به ذکر است که انتخاب نهایی روش درمان، پس از بررسی دقیق وضعیت دریچه، ساختار قلب، عروق و شرایط عمومی بیمار انجام میشود.
مراحل انجام TAVI
1. ارزیابی پیش از عمل
پیش از انجام TAVI، بیمار تحت بررسی کامل قرار میگیرد:
معاینه تخصصی
اکوکاردیوگرافی
سیتی آنژیوگرافی
آنژیوگرافی عروق کرونر
آزمایش خون
بررسی عملکرد کلیه، ریه و وضعیت عمومی بدن
2. آمادهسازی بیمار
ناشتا بودن قبل از عمل
تنظیم یا قطع برخی داروها با نظر پزشک
تجویز آنتیبیوتیک پیشگیرانه در صورت نیاز
3. انجام تاوی
در بیشتر موارد، از طریق شریان فمورال در کشاله ران یک کاتتر وارد بدن میشود. دریچه جدید که روی کاتتر قرار دارد، به سمت دریچه آئورت هدایت میشود و در محل مناسب باز و مستقر میگردد.
روشهای استقرار دریچه
دریچه خودگسترشیابنده
دریچه بالونگسترشیابنده
پس از جایگذاری، عملکرد دریچه با اکو و تصویربرداری دقیق بررسی میشود و سپس ابزارها خارج میشوند.
مدت انجام TAVI معمولاً حدود 1 تا 3 ساعت است.
انجام TAVI توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم
دکتر سید محسن جهرمی مقدم با بهرهگیری از دانش روز، ارزیابی دقیق بیماران و رویکرد تخصصی مبتنی بر Heart Team، خدمات تشخیص و درمان بیماریهای دریچه آئورت، بهویژه ارزیابی و انجام TAVI/تاوی را برای بیماران واجد شرایط ارائه میدهند.
انجام تاوی در بیمارستان جوادالائمه مشهد توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم
انجام تاوی در بیمارستان مهر مشهد توسط دکتر سید محسن جهرمی مقدم
در فرآیند درمان، وضعیت هر بیمار بهصورت کاملاً اختصاصی بررسی میشود تا بهترین گزینه درمانی، بر اساس شدت بیماری، شرایط قلبی، بیماریهای همراه و ریسک درمان انتخاب شود. هدف، ارائه درمانی ایمن، دقیق و مؤثر با بیشترین شانس بهبود و بازگشت بیمار به زندگی فعال است.
مراقبتهای بعد از TAVI
پس از انجام TAVI، مراقبتهای منظم نقش مهمی در بهبود بیمار دارند.
مهمترین مراقبتها
بستری کوتاهمدت برای پایش علائم حیاتی
کنترل محل ورود کاتتر
شروع راه رفتن زودهنگام طبق نظر پزشک
مصرف داروهای ضدپلاکت یا سایر داروهای تجویزشده
رعایت رژیم غذایی سالم و کمنمک
پیگیری منظم با متخصص قلب
انجام اکوکاردیوگرافیهای دورهای
بیشتر بیماران در مدت کوتاهی پس از تاوی، بهبود علائم مانند تنگی نفس و ضعف را تجربه میکنند.
سوالات متداول درباره دریچه آئورت و TAVI
1. تنگی دریچه آئورت چه علائمی دارد؟
شایعترین علائم شامل تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه، غش، خستگی و کاهش توان فعالیت است.
2. آیا بیماری دریچه آئورت بدون علامت هم ممکن است وجود داشته باشد؟
بله. در بسیاری از بیماران، بیماری تا مدتها بدون علامت است و در معاینه یا اکو تشخیص داده میشود.
3. آیا هر بیمار مبتلا به تنگی دریچه آئورت نیاز به جراحی دارد؟
خیر. نوع درمان به شدت بیماری، علائم و شرایط بیمار بستگی دارد. برخی بیماران فقط نیاز به پیگیری دارند و برخی نیازمند مداخله درمانی هستند.
4. TAVI بهتر است یا جراحی قلب باز؟
هیچ روشی برای همه بیماران بهترین نیست. انتخاب بین TAVI و جراحی تعویض دریچه آئورت باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشکی انجام شود.
5. آیا TAVI فقط برای سالمندان است؟
بیشتر کاربرد TAVI در سالمندان و بیماران پرخطر است، اما تصمیم نهایی به شرایط هر بیمار بستگی دارد.
6. آیا TAVI برای نارسایی دریچه آئورت هم انجام میشود؟
کاربرد اصلی TAVI در حال حاضر برای تنگی شدید دریچه آئورت است. در نارسایی خالص آئورت، تصمیمگیری باید موردی و بسیار تخصصی انجام شود.
7. آیا انجام TAVI نیاز به بیهوشی عمومی دارد؟
در بسیاری از موارد میتوان TAVI را با بیحسی موضعی و آرامبخشی انجام داد، اما در برخی بیماران بیهوشی عمومی لازم است.
8. مدت بستری بعد از تاوی چقدر است؟
معمولاً بین 2 تا 5 روز، البته بسته به وضعیت بیمار ممکن است کمتر یا بیشتر شود.
9. طول عمر دریچه TAVI چقدر است؟
دریچههای TAVI معمولاً دوام خوبی دارند و در بسیاری از موارد طول عمر آنها با دریچههای بیولوژیک جراحی قابل مقایسه است.
10. آیا بعد از TAVI باید داروی رقیقکننده خون مصرف کرد؟
بسته به شرایط بیمار، معمولاً داروهای ضدپلاکت یا در برخی موارد داروهای خاص دیگری تجویز میشود. نوع و مدت مصرف فقط باید طبق نظر پزشک باشد.
11. آیا بعد از TAVI میتوان به زندگی عادی برگشت؟
بله. بسیاری از بیماران طی مدت کوتاهی میتوانند فعالیتهای روزمره خود را از سر بگیرند و کیفیت زندگی بهتری داشته باشند.
12. آیا TAVI جای زخم بزرگی باقی میگذارد؟
خیر. این روش معمولاً از طریق برش کوچک در کشاله ران انجام میشود و جای زخم آن بسیار محدودتر از جراحی باز است.
چه زمانی باید به متخصص قلب مراجعه کنیم؟
در صورت وجود هر یک از موارد زیر، مراجعه به متخصص قلب ضروری است:
تنگی نفس جدید یا رو به افزایش
درد قفسه سینه
کاهش تحمل فعالیت
سرگیجه یا غش
سوفل قلبی در معاینات
سابقه بیماری دریچهای قلب
سابقه دریچه آئورت دو لتی
سابقه خانوادگی برخی بیماریهای قلبی یا آئورت
تشخیص زودهنگام میتواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.
جمعبندی
دریچه آئورت یکی از حیاتیترین دریچههای قلب است و هرگونه اختلال در عملکرد آن میتواند سلامت قلب و کل بدن را تحت تأثیر قرار دهد. تنگی دریچه آئورت و نارسایی دریچه آئورت از مهمترین بیماریهای این دریچه هستند که در صورت عدم درمان، ممکن است عوارض جدی ایجاد کنند.
امروزه علاوه بر جراحی قلب باز، روشهای نوین و کمتهاجمی مانند TAVI یا تاوی امکان درمان مؤثر بسیاری از بیماران را فراهم کردهاند. این روش بهویژه برای بیماران پرخطر و سالمندان، گزینهای ارزشمند با بهبودی سریعتر و تهاجم کمتر محسوب میشود.
دکتر سید محسن جهرمی مقدم با تکیه بر تجربه، ارزیابی دقیق و رویکرد تخصصی، در مسیر تشخیص و درمان بیماریهای دریچه آئورت در کنار بیماران هستند تا بهترین تصمیم درمانی برای هر فرد اتخاذ شود.
برای مشاوره و تعیین وقت
برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی علائم، ارزیابی بیماری دریچه آئورت و اطلاع از امکان انجام TAVI/تاوی، میتوانید با مطب دکتر سید محسن جهرمی مقدم تماس بگیرید.
شماره تماس:
05132042
09003204200